In Nederland wachten op dit moment ruim honderdduizend mensen op een behandeling in de geestelijke gezondheidszorg. En zodra iemand eindelijk aan de beurt is, richt de behandeling zich meestal op het minder voelbaar maken van de klachten. Maar is een klacht wel het probleem, of is het vooral een signaal dat er iets anders speelt? Psychologen en tweelingzussen Caro en Ellen Botman van Happy Brain® Clinics bespraken dit met dr. Felix van der Wissel in aflevering 6 van HEEL GEZOND°. Een gesprek dat blootlegt waarom de reguliere ggz aan het vastlopen is.
De focus ligt op het symptoom, niet op de bron
Caro en Ellen Botman leggen uit dat de ggz vaak een verkeerd startpunt kiest. Angstklachten, depressie, burn-out en chronische stress worden gezien als losse problemen die elk hun eigen aanpak nodig hebben. Er wordt aandacht besteed aan ademhalingsoefeningen, gedachtepatronen worden onder de loep genomen en medicatie wordt ingezet. Allemaal manieren om de wond af te dekken, terwijl die er onder gewoon blijft doorbloeden.
Het resultaat is dat klachten soms tijdelijk minder worden, of verschuiven naar een ander symptoom, terwijl de kern van het probleem blijft bestaan. Dat is precies waarom veel mensen met langdurige klachten van behandeling naar behandeling gaan, zonder dat het echt beter wordt.
Het onbewuste brein: hier zit de sleutel
Volgens beide psychologen ligt de werkelijke oorzaak niet bij wat we bewust denken, maar in het onbewuste brein. Dit onbewuste brein stuurt zo’n 95 procent van ons gedrag en onze reacties aan. Dat komt doordat het bewuste brein maar één ding tegelijk kan doen of verwerken. Zodra je bewust aan het nadenken bent – en dat gebeurt het grootste deel van de dag – neemt het onbewuste brein de regie over.
In dat onbewuste brein liggen oude overlevingsmechanismen, vroege ervaringen en aangeleerde reactiepatronen opgeslagen. Vanuit die opslag blijven ze ons dagelijkse gedrag beïnvloeden. Zolang een behandeling zich enkel richt op het bewuste niveau, wordt er dus gepraat over het probleem, zonder de plek te raken waar het probleem daadwerkelijk zit. Dat verklaart de veelgehoorde uitspraak na jarenlange therapie: “ik snap het wel, maar er verandert niets.”
Eén sessie om het onbewuste brein te resetten
Wat het gesprek met Caro en Ellen extra interessant maakt, is de werkwijze die zij bij Happy Brain® Clinics hebben ontwikkeld. In plaats van maanden te besteden aan het bestrijden van symptomen, pakken ze direct de onbewuste programmering aan, en dat lukt hen in slechts één sessie.
Door in die sessie het onbewuste brein ‘op te ruimen’, verdwijnt vaak in één keer de basis waarop de klacht steunde. Er is dan geen noodzaak meer voor jarenlange gesprekken over hetzelfde onderwerp. De interventie start direct bij de kern.
Systemisch werken: de blik verder dan het individu
Het stopt daar niet. Klachten ontstaan namelijk niet uitsluitend in het individuele onbewuste brein. Ze zijn ook nauw verbonden met het systeem waarin iemand is opgegroeid: het gezin, de bredere familie en de generaties die daarvoor kwamen. Loyaliteiten, ongeschreven familieregels en patronen die van generatie op generatie zijn doorgegeven, kunnen jarenlang, of zelfs generaties lang, invloed houden op gedrag en gezondheid.
Daarom wordt er na het opschonen van het onbewuste brein een tweede sessie ingepland, een systemische sessie. In deze sessie worden minimaal drie generaties betrokken: de cliënt zelf, de ouders en de grootouders van beide kanten van de familie. Deze sessie draait om het loslaten van beperkende patronen, zonder de verbinding met het familiesysteem te verliezen. Zo ontstaat ruimte voor blijvend herstel, in plaats van een kortstondige verlichting van klachten.
De verschuiving van ggz naar GSGZ
Het verhaal van Caro en Ellen Botman past helemaal bij de visie achter de GSGZ: Geestelijke & Sociale Gezondheidszorg. Bij deze benadering vormt niet het symptoom het startpunt, maar de oorsprong en oorzaak van de klacht. Het onbewuste brein, de sociale omgeving en het terugpakken van eigen regie zijn de drie pijlers waarop deze vorm van duurzaam herstel steunt.
Wil je zelf leren werken met deze visie, waarbij het onbewuste brein en systemisch werken centraal staan? Vanaf september 2026 start bij de GSGZ Academie de masteropleiding tot GSGZ-psycholoog. In de specialisatie Behandeling leer je de interventies die verder gaan dan het bestrijden van symptomen.
Bekijk het volledige gesprek tussen dr. Felix van der Wissel en Caro en Ellen Botman terug bij LightHouseTV of op YouTube.
Kijk voor meer informatie over de masteropleiding GSGZ psychologie bij de GSGZ academie.
